مهمترین

 رکنی که موسیقی بوسیله ی آن کامل می شود درواقع آهنگ یا

 ریتمی است که بصورت یا بوسیله ی آواز وساز اجرا میشود

 در ایران به آهنگ یا لهجه ای که در آن آوازی خوانده می شود

 یا سازی نواخته می شود،گوشه گفته می شود و به مجموعه ی

 گوشه های شبیه به هم دستگاه می گویند.هر دستگاه متشکل

از سبکهایی از موسیقی است که شبیه به هم باشند.

موسیقی ایرانی در 12 دستگاه یا بهتر بگم 7دستگاه و5 آواز

 خوانده یا نواخته می شود.

دستگاهها عبارت اند از:

          شور

                     سه گاه

                             چهارگاه

                                         ماهور

                                                همایون

                                                           نوا

                                                                راست پنجگاه

آواز؛ همان آوازی نیست که خوانده می شود! این آواز درواقع 

زیرمجموعه ی دستگاه است که فقط 2تا ازدستگاهها دارای آواز

هستند،شور و همایون.

4آواز شور عبارت انداز:

                    افشاری

                              دشتی

                                      ابوعطا

                                             بیات ترک

و تنها آواز دستگاه همایون

                                    بیات اصفهان

                                                                          است

و اما تفاوتها و شباهت ها:

 گوشه های هر دستگاه با گوشه های دستگاههای دیگر کاملا" فرق دارد

 اما بعضی دستگاهها شباهت زیادی با یکدیگر دارند،مثلا": دستگاه

ماهور و راست پنجگاه، یا  سه گاه و چهار گاه.تشخیص این دستگاهها

ازهم(دو به دو) کار نوچه های آواز را بسیار مشکل می کند.

 يا تشخیص هر دستگاه از آوازی که متعلِق به آن است کار دشواری است

(مثلا" شور و ابوعطا)

 زیبایی و خیال انگیزی:

 از نظر من زیباترین دستگاه

در بین این 12تا، اول از همه ماهور،بعد از ماهور چهارگاه،

 زبعد آن سه گاه و سپس شور و نوا حال نظرات مختلف است.

نوبتی هم که باشد بعد از دستگاه به بحث سازها ونوازندگان آنها می پردازیم.

 به طور کلّی سازهای موجود در دنیا به سه دسته تقسیم می شوند:

 الف:سازهای زهی

 دراین نوع سازها تولید صوت توسط  سیم یا زه صورت می گیرد

 مهمترین واصلی ترین نهاد درارکستر های موسیقی سازهای زهی

 هستند.

 سازهای زهی خود به 3دسته تقسیم می شوند:

1-   سازهایی که بواسطه ی زخمه زدن باانگشت یا مضراب تولید

 صوت می کنند که به این سازها «زهی زخمه ای»می گویند.

 انواع این سازها عبارت انداز:تار،سه تار،رباب،بربط و...

2-   سازهایی که بوسیله ی کشیدن اَرشه روی سیم تولید صوت می کنند

 به این نوع سازها«زهی اَرشه ای»می گویند.

 انواع این سازها عبارت انداز:کمانچه،ویلون،قیچک و...

3-   دسته ای که باکوبیدن چکش بر روی سیم صوت حاصل می شود؛

 به این نوع سازها«زهی کوبشی» می گویند.

 انواع آنها عبارت انداز:سنتور،پیانو،هارمونیکا و...

 ب:سازهای بادی

 آن دسته از سازهایی که صدا درآن بوسیله ی دمیدن هوا و فوت کردن

 ایجاد می شود؛

 انواع این سازها عبارت انداز:

 نی،لَلِوا*،فلوت،شیپور،آکوردئون،سازدهنی و...

____________________________________________

 * لَلِوا:درواقع همان نی است اما فرقش با نی اینست که: نی را با دندان

 نواخته اما للوا را با لب،و این ساز متعلق به خطه ی مازندران است

 ج- سازهای کوبه ای:

 این سازها همانطور که از نامشان پیداست،بوسیله ی کوبیدن دست یا

 اجرام مختلف بر روی پوست یا دوشیئ بر روی یکدیگر تولید صدا

 می کنند. انواع این سازها عبارت انداز:

دف،تنبک،دُهُل،نقاره،نقاره،سنج،طبل و...

                                     نتها

 نت در واقع اصلی ترين مشخص كننده ی وزن ملودی يا آهنگ است.

 نت ها را با قرار دادن روی خطوط حامل تبديل به يك آهنگ می كنند.

 خط حامل خطی هست كه درسازهای مختلف،پرده،مكان يا ناحيه ای كه

 بايد زده يا نواخته شود با آن مشخص ميشود كه در سازهای كوبه ای 3تا

             _______________________

             ________________________

            ________________________

                          و در سازهای ملوديكی 5تا:

           _________________________

          _________________________

          _________________________                                          

        _________________________

         _________________________

                                                             __

                                                            __

 آن ريز خطی كه در پايين مشاهده می كنيد برای نوشتن باقی         

 نتهاست كه نسبت

 به تعداد نت به تعداد آن نيز افزوده ميشود. چون تعداد حامل موسيقی

 ۷تاست و ۵خط برای قرار دادن آنها كم است.

 توجه كنيد كه نوشتن نتها يكی روی خط و ديگری بين دو خط است.

 حال نام اين حاملها از دومين ريزخط پايين به سمت بالا عبارت است از:

                     La;Si;Do;Re;Me;Fa;Sol;La;Si;Do;Re;Me;Fa

البته در كليد سل 

                             استادان موسيقی

                                       تنبك

 اين ساز خوش نوا و هنری به نظر من مادر سازهای كوبه ايست؛

 صدايش!حركات دست بر روی پوستش!تكنيكهايش! همه و همه برای

 خود عالمی دارند!             دليل:

 تنبك سازيست كه مقامها و چهار چوبهای نوازندگی در آن به طور كل

 با ديگر سازها فرق دارد.

 از اساتيد قديمی و نامی اين ساز می توان:استاد ناصر فرهنگفر،

 حسين تهرانی،بهمن رجبی،محمد اسماعيلی،مرتضی اعيان،جهانگير ملك

 وكمی به جلوتر:محمود فرهمند،ارژنگ كامكار،همايون شجريان و...

 را نام برد.

                        تار و سه تار

 ودر واقع مادر سازهای ايرانی را می توان تار ناميد.

 اين ساز نه تنها بسيار هنريست،بلكه استادان نوازنده های آن نيز

استادانی هنرمند و نامی بودند و هستند ولی خواهند بود را نميتوان

 گفت.

 و از اساتيد اين عرصه ی موسيقی(در معاصر) ميتوان:غلام حسين

 درويش(درويش خان)،مرتضی خان نی داوود،احمد عبادی،ارسلان

 درگاهی،جليل شهناز،ابوالحسن صبا،فرهنگ شريف،هوشنگ ظريف،

 داريوش پيرنياكان،حسين عليزاده،مجيد درخشانی ونورعلی برومند را

 نام برد.

                             ويولن

 همانطور كه می دانيد،ويلون سازيست بامليت غير ايرانی،ولی توسط

 استادان بزرگ ايرانی اين ساز در ايران جاباز كرده امروزه ويولن را

 نيز ايرانی می دانيم.

 بزرگان موسيقی در اين زمينه میتوان:استاد ابوالحسن صبا

 استاد حبیب اله بدیعی

 استاد پرويز ياحقی،رحمت الله بديعی،علی تجويدی،همایون خرم،

  و... را نام برد.

                            كمانچه و قيچك

 طريقه نواختن اين سازها نيز مانند ويلون است وبا كشيدن آرشه بر

 روی سيم صدا حاصل ميشود،اما سيستمی تقريبا" متفاوت دارند و

 برخلاف ويلون با تكيه بر روی زمين يا پا از آن استفاده می كنند.

 و در اين زمينه استادانی چون:علی اصغر بهاری،رحمت الله بديعی

 ،سعيد فرج پوری،درويش رضا منظمی،اردشير كامكار،كيهان كلهر

 و... را می توان نام برد،

                                        سنتور

 اين ساز رويايی و خوش صدا نيز يكی از خوش صدا ترين سازهاست

 در اين ساز چيزی بنام پرده و انگشت وجود ندارد و حاملها از قبل

 كوك شده و ثابت اند.

 و استادانی چون فرامرز پايور،پرويز مشكاتيان،منصور صارمی،

مجيد كيانی،ارسلان كامكار،فضل الله توكل و... در اين

 زمينه زبانزداند.

                                       بربط (عود)

 اين ساز با ظاهری بزرگ بيضی شكل صدايی كلفت و دلربا دارد.

 يك پر به عنوان مضراب آن،ودسته ای كوچك دارد.

 استادان زيادی در اين زمينه نمی شناسم و فقط ميتوانم :استاد اسماعيل

 صدقی آساء،عبدالوهاب شهيدی،منصور نريمان و محمد فيروزی را

معرفی كنم.

                                          نی

 همانطور كه می دانيد،نی يكی از ساده ترين سازها از لحاظ وسايل

 بكار رفته در ساخت آن و يكی از پيچيده ترين سازها از لحاظ نواختن

 است.

 در اين زمينه نيز استادانی چون:حسن كسائی محمد موسوی،حسن ناهيد،

 جمشيد عندليبی،عبدالنقی افشارنيا،و... را می توان نام برد.

                                آواز

آواز سازيست كه بر حنجره نصب شده وبه وسيله ی گلو،لبان و زبان

 نواخته می شود،و يكی از اصلی ترين كارهايی كه در آواز بايد رعايت

 شود،تحرير(چهچه)است.

 به روايت استاد شجريان،تحرير مانند تلنگُريست كه كه اگر به گلو وارد

 شود باعث ايجاد آن می شود.

 و معروترين اساتيد آواز ايران از قديم تاكنون می توان از:ابوالقاسم

 عارف قزوينی،قمرالملوك وزيری، محمودكريمی،حسين قوامی،

غلام حسين بنان،ايرج(حسين خواجه اميری)،اكبرگلپايگانی،

 هايده،حميرا،پريسا،عبدالوهاب شهيدی،محمد رضا شجريان،

 شهرام ناظری،جلال تاج اصفهانی،مرضيه،سيما بينا،دلكش،

ايرج بسطامی

 و... ياد كرد.